محمد بن جرير الطبري (مترجم: جمعى از علماء در نيمه دوم قرن چهارم)
1748
جامع البيان عن تأويل آي القرآن (تفسير طبرى) (فارسى)
نيافريد . و حاشا جهودان « 1 » مر پيغامبر عليه السّلم را گفتند كه : خداى عزّ و جلّ روز شنبه بياسود . خاكشان بر دهن . پس پيغامبر عليه السّلم گفت كه : شما دروغ مىگوئيد كه خداى عزّ و جلّ را بآسودگى « 2 » حاجت نباشد زيرا كه كسى را بآسودگى حاجت باشد كه او مانده گشته باشد و ماندگى بخداى عزّ و جلّ روا نباشد ، چنان كه خود گفت كه : وَ ما مَسَّنا مِنْ لُغُوبٍ « 3 » پس پيغامبر عليه السّلم را پرسيدند كه : خداى عزّ و جلّ اوّل روز چه آفريد . گفت : حق تعالى روز يكشنبه و دوشنبه اين زمين را بيافريد ، و روز سه شنبه و چهارشنبه اين كوهها را بيافريد ، و اين درختان و نبات زمين آنچه هست به زمين اندر ، چنان كه گفت : قُلْ أَ إِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِالَّذِي خَلَقَ الْأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ ( الى قوله ) سَواءً لِلسَّائِلِينَ « 4 » اين زمين را و هر چه اندر زمين است به چهار روز آفريده است . و پس آغاز كرد آفريدن آسمان . و اين آسمانها همه دود بود كه ازين آبها برجوشيد ، و اين دود بود كه ازو برآمد چون زمين بيافريده بود ، و آن گاه اين آسمانها را از آن بيافريد چنان كه گفت عزّ و جلّ : ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ . الآية . « 5 » و اين تمامى شش روز بود پنج شنبه و آدينه چنان كه گفت : فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ « 6 » و روز هفتم فريشتگان را بيافريد و بدين جهان فرستاد . و گروهى گويند كه : آدم را و فريشتگان را همه بنيم روز هفتم آفريد . « 7 » و نيم روز آدم ببهشت اندر بود . اين چون هفت روز تمام شد
--> ( 1 ) نيافريد . جهودان . ( صو ) ( 2 ) بآسودن . ( صو ) ( 3 ) ق 38 ( 4 ) فصلت 10 - 9 ( 5 ) فصلت 11 ( 6 ) ق 38 ( 7 ) فرستاد تا نيم روز ، و اين نيم روز باز پسين آدم را بيافريد از روى زمين . ( صو )